" Chiếm Hưng yên tướng mới đã về Khoan công trình kéo tàu ra biển "

L ại nói tướng vừa rút quân toan tự vẫn, mặc áo chiến bào, dáng người thấp bé. Chúng trông xem ai, hóa ra là tướng Cường Binh. Sau khi dâng sớ khuyên can không nên chiếm Hải Phòng, Binh bị cách chức chánh văn phòng và phải về làm việc dưới trướng của quan đại thần Trần Thụ. Ðược ít lâu sau, Binh lại bị đổi sang làm phụ tá cho Vũ Lư chuyên lo về ngựa xe kế hoạch. Nay được lệnh của Ðiền nội trong một đêm phải tìm đủ ngựa xe cho đại quân rút chạy, Binh cả sợ. Thức trắng đêm quên cả ăn uống nghỉ ngơi mà Binh cũng chỉ lo được hơn chục ngựa u oát và mấy chục chiến xa. Các tướng lại giành nhau cướp lấy xe tốt ngựa khỏe để chạy tháo thân, nên hầu hết ba quân phải vác hành trang của mình mà chạy bộ. Trong khi rút chạy, người ngựa dẫm đạp lên nhau thiệt hại không biết bao nhiêu mà kể. Sĩ tốt không ngớt lời oán trách Cường Binh. Tiếng kêu khóc vang động cả góc trời. Thấy cảnh điêu linh, Binh thật đau lòng bèn rút gươm toan tự vẫn. Bộ hạ của Binh xúm lại can mãi Binh mới nguôi đi. Nhưng từ đó không thích tới việc triều chính nữa, mấy phen toan trả ấn từ quan đặng rút về ở ẩn tại Hưng Yên, điền viên vui thú với vợ hiền.

Lại nói Nguyễn Ðiền sau khi kéo quân về vùng Cầu Tre - Vạn Mỹ, bèn cho quân ra sức xây thành đắp lũy để tính kế lâu dài. Một bữa Ðiền đang ngồi trong hổ trướng thì sực có tin thám báo về rằng:" Nguyễn Ðắc ở Thái bình đã đóng xong thuyền lớn cáp to để chuẩn bị kéo quân ra tìm vàng đen ngoài biển cả. Ðắc lại lên tận Hà thành, vào cầu cứu Tử Kính tiên sinh mượn được hơn 100 quân giỏi nghề sông nước, xông pha nơi đầu sóng ngọn gió như vào chỗ không người."

Ðiền nghe nói thất kinh chưa biết định liệu ra sao thì lại tiếp thư của Ðắc muốn cầu hòa và xin quân viện trợ: "Ðắc tôi lâu nay nằm mộng thấy ngoài biển cả có dấu vàng đen, nên đã mạo muội mua sắm thuyền lớn tàu to. Hiềm một nỗi binh sĩ không thuộc luồng lạch ở biển, e không khỏi làm mồi cho cá dữ. Nay nếu được ngài hạ cố cho tàu Bình Minh dẫn đường thả phao giúp sức, giúp cho việc lớn sớm thành, thì thật là có phúc cho muôn dân và may cho Ðắc tôi lắm lắm. Kính thư"

Ðiền xem xong mừng lắm, bèn mở tiệc khoản đãi sứ giả, rồi một mặt cho họp các đình thần lại để bàn việc lớn, mặt khác lại sai Phạm Tú, Vũ Nghiêm đi kinh lý Nam phương, vào tận đất Vũng Tàu thụ giáo các đạo sĩ người Nga, học lấy phép thuật địa chất công trình, để phòng khi bất trắc. Khi nghe Ðiền muốn tìm người tài giúp nước, có kẻ thưa rằng:"việc dẫn tàu thuyền đi trên biển cả, thì không ai làm nổi ngoài quan thái giám Nguyễn Ðức UY. Lại nói UY vốn là người sinh ra ở mạn Trâu Quỳ, bình sinh Uy giỏi nghề đo đạc, ngắm tiêu. Lại vốn tham việc bán buôn, lắm ruộng

nhiều vườn, lê táo quanh năm, nên người đời thường gọi là địa chủ Nguyễn Ðức Uy. Vốn dĩ đẹp trai, lại là gã phong tình, nên Uy được chị em đem lòng cảm mến. Nghe đồn thời trai trẻ Uy phải lòng nàng Kim Thi ở xứ Ninh Bình, nhà tựa lưng vào núi đá vôi, trước mặt trông ra dòng sông Mã. Thật là danh lam thắng cảnh sơn thủy hữu tình. Mùa xuân năm nọ hai người bàn nhau tới động Hương Sơn để vãn cảnh chùa. Chẳng hiểu vì duyên cớ gì, cuối cùng Uy làm mặt giận không đi, khiến cho nàng Kim Thi mất vui trong hội chùa năm ấy. Người đời có thơ trách Uy rằng:

" Thi đi Uy ở lại nhà Cái dưa thì khú, cái cà thì thâm Thà rằng đi cả cho xong Cái dưa khỏi khú, khỏi thâm cái cà "

Sau lần ấy Uy sinh lòng chán nản, khiến cho mới có mấy tháng trời mà tóc trên đầu ba phần đã bạc quá hai, mấy phen muốn lui về ở ẩn, vui cảnh vườn rau, ao cá, bầy lợn, đàn ong. Nay tuổi Uy đã nhiều, lại được Ðiền giao cho trọng trách, khiến không khỏi phần ái ngại, nhưng rồi cũng quyết nghe theo.

Chọn đúng ngày lành, Uy cùng Nguyễn Ðắc giáp trụ sáng lòa đứng trên mũi tàu Bình Minh, dẫn theo xà lan B700 và tàu con thoi Bạch Hổ hùng dũng tiến ra phía biển Ðông .

Nhưng mới làm việc trên biển một ngày thì bỗng nhiên ban đêm mây đen kéo đến mù trời, gió bấc thổi về, biển Ðông nổi sóng, bọt tung trắng xóa một vùng. Bao nhiêu cọc sắt cắm xuống biển đều bị sóng đánh dạt, làm cho tàu thuyền đứt cáp trôi dạt khắp nơi. Ba quân nôn ọe nằm bất tỉnh la liệt trên tàu, Nguyễn Ðắc thất kinh bèn hỏi vài tên lính già còn tỉnh táo xem sự cố ra sao. Chúng thưa rằng:" vào thời chiến quốc có con gái vua Viêm đế theo chồng đi dẹp loạn ở Nam phương. Qua vùng biển Ðông, họ gặp phải bão to nên thuyền bè đắm cả. Từ đó, các oan hồn thường hiện về quấy nhiễu, gây mưa nổi sóng đánh chìm thuyền bè qua lại nơi đây." Ðắc nghe theo lời tâu, bèn lấy bột mì nặn thành hình thủ lợn, đầu dê rồi ném xuống biển xanh làm đồ tế lễ. Quả nhiên, một lúc sau sóng gió dịu dần. Ðắc vội nhìn quanh mặt biển thì không thấy bóng dáng tàu Bình Minh. Ðoán rằng tàu Bình Minh đã bị thủy quái đánh chìm mất đêm qua, Ðắc thương cảm vô cùng, dập đầu xuống thành sà lan mà khóc, nước mắt như mưa.

Tới đầu canh 5 thì trời lặng gió, biển Ðông phẳng lặng như gương. Ðắc vội hạ lệnh cho ba quân rút chạy thẳng hướng vào cảng Vật Cách - Quán Toan. Gần tới bờ, sĩ tốt vào bẩm với Ðắc rằng:"Chẳng những tàu Bình Minh không bị đắm, mà đã bỏ mặc quân của Ðắc, rút chạy một mình. Các chiến binh của tàu đang đứng trên boong mà hát hò nhảy múa." Ðắc nửa tin, nửa ngờ, vội chạy ra xem hư thực ra sao. Sau một ngày đêm vật lộn với gió mưa, trông Ðắc lúc này không còn được oai vệ

như buổi ra quân. Dép đứt mất một bên, quần xắn móng lợn, mũ áo tả tơi. Khi nhìn sang tàu Bình Minh quả thấy các chiến binh đang ngồi uống rượu, Ðắc giận lắm, rút gươm chỉ thẳng sang Ðức Uy - Ðỗ Hậu mà mắng rằng :"Quân các ông toàn đồ sợ chết." Vì thế, người đời sau có thơ khen rằng:

" Tung hoành ngang dọc giữa biển khơi Dép đứt một bên, mũ tả tơi Khoan công trình giữa ngày mưa bão Sà lan một phút chẳng chịu rời. "

Sau đó một thời gian, Nguyễn Ðiền lại cho tàu BM đi thả phao giúp Ðắc nhưng việc vẫn không thành, khiến trong lòng vô cùng buồn bực sinh đau yếu luôn luôn. Một bữa Ðiền cho gọi lão tướng Alikha và Chí Hiếu đến mà rằng:" Trẫm lâu nay thấy trong người yếu lắm, muốn lui về tĩnh dưỡng. Hiềm vì con trẫm tài hèn đức mỏng, không đủ sức gánh việc giang san, nay trẫm muốn truyền cho các khanh ngôi báu, chẳng hay các khanh nghĩ thế nào ?" Hai tướng nghe nói xong, cả sợ dập đầu xuống đất khóc mà rằng:" Hạ thần cắp giáo theo hầu đại vương từ thuở hàn vi, mấy chục năm qua ăn lộc của nhà Nguyễn đã nhiều. Tấm thân này dẫu nát với cỏ cây còn e không đền đáp được ơn sâu, dám đâu sinh lòng làm phản". Nguyễn Ðiền còn phân vân chưa quyết, thì có kẻ tâu rằng:"Tôi biết một người đủ đức đủ tài, lại cùng là tôn thần nhà Nguyễn, sao không tìm người ấy mà dùng? Người này tên là Liệu, tự là Nguyễn Ðăng, vốn dòng dõi quan tri huyện vùng Thủ Ðức. Liệu vốn mình cao 8 thước, tướng mạo phương phi, trí dũng hơn người, từng nhiều phen bôn ba hải ngoại, mấy lần ra Bắc vào Nam, tới đâu cũng được ba quân hết lòng yêu mến. Hiện Liệu đang làm tướng cho Ðắc Hoài ở mạn Hưng yên. Nếu đại vương sai người có tài thuyết khách khiến cho Liệu bỏ Hoài về đây giúp sức, thì lo gì không khôi phục được giang sơn". Ðiền nghe tâu xong bèn sai mấy người có tài uốn ba tấc lưỡi, do quan đông các đại học sĩ dẫn đầu, mời cho được Liệu về bản danh dự tiệc. Rượu đã ngà ngà, Ðiền mới bảo với Liệu rằng: "Bấy lâu nay vốn nghe tướng quân là người tài đức, lại là tôn thần nhà Nguyễn với nhau, xin chúc tướng quân một chén rượu gọi là mừng ngày hội ngộ. Giờ đây nước nhà đang cơn bĩ cực tướng sĩ tranh quyền, muôn dân lầm than cơ cực. Nếu tướng quân về đây mà lên ngôi báu, khôi phục lại giang sơn thì là phúc cho nước nhà ta đó". Liệu nghe nói, cố sức chối từ, nhưng rồi Ðiền ép mãi, khiến Liệu phải nghe theo.

Vào thượng tuần tháng Tuất năm Bính Dần, Ðiền trao cho Liệu tấm áo hoàng bào, còn mình thì lui về làm quan tư vấn, chuyên lo việc đạo cho ba quân. Sau khi lên ngôi, Liệu cho đổi niên hiệu thành năm Thái bình thứ nhất, lại ra sắc chỉ phủ dụ muôn dân, rồi bắt tay sửa sang triều chính. Liệu phong Ðỗ Hậu làm lại bộ thượng thư thay cho Chí Hiếu, để Hiếu về Thái bình ở với Trương Thiên. Liệu lại cho thành lập một đội kiêu binh chuyên lo

điều hành sản xuất, do Giang Thịnh đứng đầu; phong Vũ Ngọc Minh làm thủy sư đô đốc, toàn quyền thống lĩnh vùng Vật Cách - Quán Toan, chỉ huy cánh quân đánh thuỷ. Lại phong Ðỗ Vinh làm trưởng đoàn sản phụ, hùng cứ mạn Tân Cầu. Vũ Chuyên được phong làm thống đốc, chỉ huy tàu buôn bán Bắc Nam. Ðức Thụ được tấn phong làm trưởng đoàn phân tích, quyền sinh quyền sát ở vùng chợ Gạo - Hưng Yên. Tướng Giáp cũng được chuyển về phụ trách kế hoạch ngựa xe, để thay cho Cuờng Binh đã về thị xã Hưng yên vui thú với vợ hiền. Liệu cho mở rộng việc bán buôn, tăng cường bang giao với các nước, cải thiện đời sống dân lành. Ðể an lòng dân, nhân dịp tết âm lịch cổ truyền Ðinh Mão năm ấy, Liệu ban thưởng cho tướng sĩ mỗi kẻ 500 quan không kể sang hèn. Vì thế, mọi người cùng vui chơi ca hát an hưởng một cái tết thái bình. Vì thế, người đời sau có thơ khen rằng:

" Giơ vai gánh vác một giang san Chẳng ngại nhọc nhằn việc gian nan Trằn trọc năm canh lo việc nước

Chỉ mong sĩ tốt được an nhàn"

Việc nước kể đã tạm yên, Liệu lại muốn kéo quân ra tìm vàng đen ngoài biển cả, nhưng hiềm vì chưa có cách gì trị loài thủy quái, nên đêm ngày ăn ngủ không yên. Giữa lúc ấy có kẻ thưa rằng: "tôi xin hiến một kế này, chẳng những có thể phá tan loài thủy quái, mà việc tiến quân ra biển dễ như trở bàn tay "

Thế mới rõ thực là: "Một mẹo nhỏ dẹp loài thủy quái

Khiến ba quân đỡ phải gian nan "

Chưa biết người ấy hiến được kế gì xem hồi sau mới hiểu.