Ở Xí Nghiệp Địa-Vật Lý Giếng Khoan

Xí nghiệp Địa-Vật lý giếng khoan (XN. ĐVL) là đơn vị có phong trào thi đua lao động sôi nổi trong XN. LDDK “Vietsopetro”. Nhiều năm liền, XNĐVL đã khuyến khích và tạo dựng được phong trào lao động sáng tạo của các kỹ sư, kỹ thuật viên trong XN. để ngày nay nó trở thành một truyền thống quý báu của đội ngũ ĐVL.

Cách đây 10 năm, tại phòng số 01 tầng trệt, trụ sở LDDK, 95A Lê Lợi, Vũng Tàu, XNĐVL là đơn vị đầu tiên đã đề ra cho mình khẩu hiệu:

"Lao động quên mình vì dòng dầu đầu tiên của Việt Nam!"

Vài năm sau, năm 1986, khi bắt đầu khai thác dầu, câu đó được đổi thành ngắn gọn và súc tích hơn: "Vì sự nghiệp dầu-khí Việt Nam!" và tới nay, nó được viết bằng chữ vàng nổi bật trên nền mầu đỏ, bằng cả hai thứ tiếng Việt – Nga, treo ở ngay cổng vào LDDK nhằm cổ vũ hơn nữa sức sáng tạo của tập thể lao động quốc tế này.

Riêng XNĐVL thì vẫn giữ nguyên tác phong làm việc quên mình như thuở ban đầu, nghĩa là khi có lệnh sản xuất thì phải cố gắng hoàn thành bằng mọi cách.

Nhìn lại chặng đường 10 năm, XNĐVL đã có những bước trưởng thành nhanh chóng. Từ chỗ chỉ mới có mươi người, nay con số đó đã xấp xỉ 160. Các kỹ sư, KTV của XN. đều trưởng thành về mọi mặt và đang đảm đương các nhiệm vụ chủ chốt trong sản xuất. Cơ sở vật chất của XN. được xây dựng và sửa chữa khang trang hơn.

XNĐVL là đơn vị chịu trách nhiệm đo ghi toàn bộ tài liệu trong các giếng khoan (GK) thuộc LDDK, phân tích – xử lý số liệu để viết kết luận GK. nhằm xác định vỉa chứa dầu để bắn mìn gọi dòng dầu lên.

Điểm dễ nhận thấy ở XNĐVL là việc chuyển đổi công nghệ từ chỗ ghi tài liệu bằng phương pháp tương tự lên trên giấy ảnh, sang dạng ghi số vào đĩa từ. Từ chỗ chỉ có 3 trạm ghi số các tài liệu đo kiểm tra tình trạng kỹ thuật các giếng khai thác (1991), đã có thêm trạm SODESEP ghi số tài liệu địa-vật lý trong các giếng vừa khoan xong, bao gồm cả việc đo độ nghiêng vỉa và bức tranh sóng thành giếng khoan. Tới 4/1994, tất cả các giàn khoan dầu-khí đều được trang bị thiết bị ghi số để ghi tài liệu ĐVLGK.

Đây là thành công có giá trị nhất của tập thể kỹ sư ĐVL từ trước tới nay, đã được LDDK cấp giấy chứng nhận sáng kiến số 313, vì hiệu quả kinh tế to lớn của nó. Theo báo cáo của Phòng kế hoạch LDDK, chỉ sau 4 tháng áp dụng (từ 20/4 đến 20/8/94) sáng kiến này làm lợi gần 60 ngàn đôla Mỹ. Và trong mỗi năm tới, nó sẽ còn sinh lợi hàng trăm ngàn đôla Mỹ. Bản chất của giải pháp kỹ thuật này là dùng các máy giếng của Liên Xô (cũ) hiện còn làm việc tốt ở XN. ghép nối với bộ phận chuyển đổi tín hiệu từ dạng tương tự sang dạng số. XNĐVL đặt bài toán và viết các yêu cầu kỹ thuật, công ty phát triển công nghệ thông tin AIC (Hà Nội) chế tạo. Tới nay, có hơn 20 GK. đã được ghi số liệu bằng thiết bị này với độ chính xác cao. Tài liệu ghi được chứa vào các đĩa từ rất thuận lợi cho việc vận chuyển, xử lý hay lưu trữ. Hy vọng sau này, khi tiến hành xây dựng hệ thống truyền tin từ giàn khoan vào bờ, thì không những lãnh đạo LDDK mà ngay cả ở tổng công ty tận Hà Nội cũng được tận mắt quan sát thấy trong lòng GK có dầu-khí hay không vào thời điểm đang đo ĐVL. Như vậy, có thể ra lệnh chống ống, khoan tiếp hay dừng khoan một cách kịp thời, giảm thiểu thời gian chết của khoan trên biển.

Cùng với việc đổi mới công nghệ đo ghi, XNĐVL đã liên tục tổ chức công tác đào tạo và tự đào tạo, bởi vậy đã có được một đội ngũ KS, KTV chuyên ngành khá vững vàng về sửa chữa, đo ghi, thử vỉa và nhất là đội ngũ những người làm công tác đánh giá tài liệu, phân tích, tính các thông số dầu-khí để kết luận GK. Hàng loạt chương trình xử lý số liệu đã được khởi xướng và soạn thảo ngay tại XN. bằng sự lao động quên mình của các KSĐVL, nhằm giải quyết các nhiệm vụ cấp bách và lâu dài của sản xuất. Nhiều ý đồ xử lý được nêu ra bàn bạc và ngay sau đấy là lập trình, ứng dụng thử nghiệm, cải tiến, hoàn chỉnh… Các chương trình này đã được sử dụng đắc lực để lập ra mặt cắt thạch học GK. tính toán các thông số độ rỗng, độ sét, độ thấm của đất đá, độ bão hòa dầu-khí hoặc nước, đưa ra khoảng bắn mìn chính xác, sớm đưa GK. vào khai thác dầu. Các đường cong được in ra ngay ở tỷ lệ bất kỳ. Các kết quả tính toán được trình bày ở dạng biểu đồ in nhiều màu với độ phân giải cao, chính xác và đẹp.

Việc sử dụng tài liệu đo độ lệch GK. để vẽ ra bản đồ đẳng chiều sâu tuyệt đối cho các tầng sản phẩm khác nhau, hoặc vẽ chính xác mặt móng đã đem lại những nhận định mới cho các nhà địa chất dầu-khí, giúp cho việc đánh giá tầng sản phẩm hay tìm vị trí bơm ép nước một cách thích hợp, phục vụ cho công tác khai thác dầu bền hơn và tốt hơn. Tiếc rằng, các tác giả của công trình phức tạp này chỉ được nhận phần thưởng vài ba đôla ít ỏi.

Bây giờ thì sự việc đã khác. Các sáng kiến hợp lý hóa sản xuất đều được thưởng một cách thích đáng, ví dụ như sáng kiến "ghi số tài liệu địa-vật lý giếng khoan thay cho cách ghi tương tự" đã được thưởng hơn hai ngàn đôla Mỹ. Ngày 28/11/1994 khi xem quyết định thưởng tiền của LDDK cho những người có sáng kiến hợp lý hóa sản xuất, chúng tôi thấy các KS của XNĐVL chiếm tới 14 người, tức là chiếm quá nửa những người được tưởng thưởng, chắc hẳn đấy phải là biểu hiện phần nào tinh thần lao động sáng tạo ở XN. này.

XNĐVL tự hào, rằng đã đo ghi, xử lý tài liệu và bắn mìn khơi được nhiều dòng dầu ở hầu hết 150 GK. mà LDDK thực hiện, góp phần xứng đáng vào công cuộc khai thác hơn 20 triệu tấn dầu cho Tổ quốc.

Tuy nhiên, cũng còn vài ý kiến cho rằng, chưa thể so sánh XN. với các công ty ĐVL hàng đầu thế giới. Điều đó là hiển nhiên và cũng dễ hiểu, bởi chặng đường 10 năm cho một XN. có kỹ thuật chuyên ngành cao như ĐVL đâu phải là đã đủ dài. Rõ ràng XNĐVL còn bị hạn chế do chưa hiện đại được toàn bộ máy đo và xử lý, nên không thể đem ra so sánh với bất cứ một công ty ĐVL nước ngoài khác, vì không cùng một điều kiện. Mặt khác, do chưa đồng bộ hóa được tất cả các khâu sản xuất, nên có trường hợp tài liệu trạm SODESEP đo được như: bức tranh sóng, độ nghiêng vỉa… còn chưa được xử lý trọn vẹn. Xin mở ngoặc đôi dòng tại đây, rằng Đề án xây dựng mạng vi tính xử lý số liệu ĐVLGK đã được Tổng giám đốc XNLD Ông Ngô Thường San phê duyệt từ ngày 9/12/1993 mà tới nay vẫn chưa được khởi công. Bởi vậy, XNĐVL còn cần phải cố gắng hơn nữa cho một XN. vững vàng, đồng bộ, có đầy đủ đo ghi – truyền tin – xử lý.

Còn nếu xét về khối lượng công việc mà XN nhỏ này thực hiện trong vòng 10 năm qua, thì không thể gọi là nhỏ chút nào. Hơn 90% số kết luận GK. mà XN đưa ra đều đúng đắn, một con số gây khát khao cho bất cứ một công ty ĐVL nào trên thế giới. Hẳn là không phải ngẫu nhiên khi công ty dầu Petronas của Malaixia thử ra gần một ngàn tấn dầu/ngày đêm ở những đối tượng mà XNĐVL tính toán và đề nghị trong kết luận GK.RUBI-1.

Hiệu quả của công việc ngày càng được nâng cao khi áp dụng phương pháp ghi số. Bởi vậy, dù muốn hay không cũng không thể phủ nhận vai trò của ĐVL trong sản xuất ở LDDK. Thử làm một bài tính đơn giản: chi phí vào việc thuê công ty nước ngoài đo và viết kết luận cho một lần kết thúc GK (không phải đo toàn bộ GK, lại càng không phải trực đo độ lệch để chỉnh khoan xiên hàng tháng trời) tốn cỡ 250–350 ngàn đôla Mỹ. Trong mỗi GK, còn đo trung gian 3–4 lần, chưa kể ngần ấy lần đo kiểm tra chất lượng trám xi măng. Vị chi, rẻ nhất cũng cứ cho là một triệu đôla để đo và tính toán, viết kết luận ĐVL cho một GK, ấy là chưa kể công tác bắn mìn mở vỉa, thử vỉa nếu cần và công tác đo kiểm tra chế độ khai thác. Liệu có nhà lãnh đạo nào dám chi hơn trăm triệu đôla để tiến hành đo ĐVL toàn bộ các GK, trong khi với khối lượng công việc trên, XNĐVL tiến hành bình thường mà chi phí bình quân hàng năm chỉ tốn cỡ 5–6 triệu đôla?

Về phía công đoàn, xin hỏi ai là người ủng hộ phát triển kỹ thuật trong nước?

Và rồi làm sao để những người ĐVL có được an tâm công tác, nguyện sống chết cho một ngành nghề?

Trong bối cảnh đó, mà những người làm công tác địa-vật lý vẫn đang lao động quên mình vì sự nghiệp dầu-khí Việt Nam. Với thiết bị ghi số trong tay, XNĐVL đang hòa nhập vào phông chung của địa-vật lý toàn thế giới, tạo đà chắp cánh cho ngành ĐVL Việt Nam. Người viết bài này hy vọng vào một tương lai tươi sáng của Địa-Vật lý GK nói riêng và của ngành dầu-khí nói chung, xin chia vui cùng tất cả bè bạn gần xa nhân dịp xuân mới 1995 đang tới gần với nhiều thắng lợi mới.

Vũng Tàu, 28/11/1994
Văn Bản